|
MTRENT
vier kilometer diep onder die ys van ’n enorme ysplaat
in Antarktika lę ’n massiewe varswatermeer—die grootste
van die sowat 140 met ys bedekte mere op die koudste
kontinent.
Die
Vostok-meer, met sy geraamde 5400 kubieke kilometer
water,
bevat ruweg twee keer soveel water as Victoria-meer, die
grootste meer in Afrika.
Die
bestaan van die Vostok is hoeka wetenskaplik vasgestel,
maar dit was eers in Februarie 2012 dat Rusiese
wetenskaplikes die opspraakwekkende aankondiging kon
doen dat hulle daarin geslaag het om dwarsdeur die ys na
die meer toe deur te boor. Die boorwerk het meer as
twintig jaar in beslag geneem.
Valeri
Lukin, hoof van die Russiese Arktiese en Antarktiese
Navorsingsinstituut, het aan die roer van die boorprojek
gestaan.
Een
groot wonder van dit alles is dat die meer, aldus die
wetenskaplikes, twintig miljoen jaar totaal van die
buitewęreld afgesluit moet gewees het—en mikrobes of
enige ander lewe wat miskien daarin voorkom, sal
natuurkundiges geweldig fassineer. Die toestande daar is
soortgelyk aan dié wat na verwagting onder die ys op
Mars, Jupiter se maan Europa en Saturnus se maan
Enceladus bestaan. Enige lewensvonds in die Vostok
sal dus boonop nuwe verwagtinge laat opvlam dat lewe
straks ook nog eendag elders in die sonnestelsel gevind
sal word, knus gekoester onder ysdekke in die
guurste omgewings.
Die
Russiese belangstelling in die Vostok-meer kom al van
ver af. Reeds in die negentiende eeu het die Russiese
wetenskaplike Peter Kropotkin die gedagte geopper dat
daar vars water onder die ysplate op Antartika kan wees.
Hy het gereken dat die geweldig baie ys van duisende
meters dik só op die onderste lae sou druk dat die
temperatuur daar sou styg en die ys sou smelt.
Die een
ding het tot die ander gelei totdat die Russe begin boor
het. Noudat hulle uiteindelik die Vostok onder die ys
bereik het, is daar egter groot kommer onder
wetenskaplikes elders dat hulle dalk nie skoon genoeg te
werk gegaan het nie. Die sestig ton smeermiddels en
teenvriesmiddel wat hulle in die boorproses gebruik het,
kon onherroeplike skade aan die maagdelik reine
Vostok-meer berokken het, sę die doemprofete. |