|
Soeklig op die
vreeslike huisvlieg en sy verstommende hebbelikhede |
|
|
Die
vlieg
is 地 verbasende fynproewer, maar eienaardig genoeg proe hy met sy
voete. Hy doen dit deur middel van
haartjies wat aan die binnekant hol is.
HY'S ratser as 地 wildekat en soms veel lastiger as 地 kleuter... wanneer hy om jou ore kom neul of op jou neus kom sit op die presiese oomblik wanneer jy indut. Maar dit is nog lank nie al wat die huisvlieg die groot verpesting maak wat hy is nie. Vlie� is, soos ons almal weet, die draers van die onheiligste siektekieme. Dit maak dit des nodiger dat ons 地 slag weer sal kennis dra wat die huisvlieg alles aanvang... Een paar vlerke... dis wat die vlieg 地 vlieg maak
Huisvlie� (soos die een op die illustrasie hierby) is natuurlik wel預sook muggies, brommers, steekvlie� en selfs muskiete. Hierdie
ware vlie� behoort tot die orde Diptera, en hulle het almal net
een paar vlerke, pleks van die twee pare van die meeste ander insekte. In
die plek van die agtervlerke is daar twee balanseerkolwe wat die vlie�
se vlug stabiliseer. As jy 地 brommer se balanseerders afsny, vlieg hy
teen voorwerpe of teen die grond vas. Maar sodra jy dan 地 stukkie
garing aan die punt van sy agterlyf vasmaak耀oos die stert van 地
vlie�r楊an hy weer normaal vlieg. Eintlik
is daar tienduisende verskillende soorte vlie�. Die jongste beskikbare
syfer net vir Brittanje is nagenoeg 6 000 verskillende spesies, met 地
stuk of 90 000 spesies w靡eldwyd. Presies hoeveel daar op ons eie ver,
verlate vlaktes rondkerjakker, bly 地 ope vraag. Om
te vermenigvuldig en te vermenigvuldig... JARE gelede het iemand 地 berekening gedoen. Hy of sy het uitgewerk dat, indien 地 paar huisvlie� een somer lank met vrede gelaat word om hul eie ding te doen容n as al hul nasate bly lewe妖aar aan die einde van die somer genoeg vlie� sal wees om die hele aarde tot 地 hoogte van sowat 15 meter te bedek. Later het vlie�kenners die syfer herbereken en sak Sarel ges�. Hulle het van die standpunt uitgegaan dat elke wyfievlieg tot 900 eiers kan l� en dat 地 vlieg in die heel beste omstandighede binne agt dae van 地 eier tot 地 volwassene kan ontwikkel. Volgens hulle sal daar egter steeds genoeg vlie� wees om 地 gebied naastenby so groot soos die gewese Transvaal onder 地 ses verdieping ho� hoop te begrawe. Eers in die volgende somer sou die w靡eld self onder die vlie� vergaan. Wees
uiters, uiters dankbaar dat die huisvlieg so baie roofvyande het . . . Wat
die huisvlieg so jiggie maak HUISVLIEヒ
verober hul kos in 地 vloeibare vorm. As iets waarvan hulle hou, droog
is, gooi hulle eenvoudig verterende ensieme daaroor op. Dan suig hulle
die oplossing op. Eienaardig
genoeg proe hulle met hul voete. Hulle doen dit deur middel van
haartjies wat binne hol en van senuwees voorsien is. As
suikerwater selfs op net een haartjie gesmeer word, laat die vlieg
dadelik sy suigslurp sak en begin hy daarmee na kos soek. Vlie�
is verstommende fynproewers. Suikerwater wat so flou is dat 地 mens
dit net-net kan proe, kan nog 200 keer met water verdun word en dan sal
hulle steeds die smaak daarvan ervaar. Hulle
is egter nie kieskeurige vreters nie. Trouens, hul vorige maaltyd
voordat hulle op jou suikerpot toesak, kon maklik ontlasting gewees het.
En dan vomeer die verpestings op jou suiker. Die
nare ''appelkoosmaag'' wat selfs vandag nog Suid-Afrikaanse kinders so
laat les ops� in die lente, is nie weens groen appelkose nie. Die
diarree word stellig in 地 groot mate deur vlie� versprei. En dis
baie lank nie die enigste en gevaarlikste siekte wat deur hulle oorgedra
word nie. Daar word immers bereken dat elke vlieg tussen twee en drie
miljoen bakterie� met hom saamdra. Maagkoors,
tering, polio is almal deel van 地 lang lys siektes waarvan die vlieg
地 belangrike draer is. 地 Mens kan sekerlik sonder vrees vir
teenspraak s� dat vlie� reeds meer mense doodgemaak het as al die
oorlo� in die geskiedenis. Terloops,
daardie ''vlie�vuil''楊lein kolletjies wat vlie� op enige voorwerp,
selfs die plafon, agterlaat擁s dalk nie ontlastingstowwe nie. Die
vlieg bring dikwels 地 druppel vloeistof op, asof sy krop te vol was,
wat dan droogword om 地 klein visitekaartjie te laat. Maar
vlie� is sowaar ook nuttig! JA,
GLO
DIT, vlie� is ook geweldig nuttig. N� bye is hulle die belangrikste
bestuiwers van blomme. En sonder die misvlie� en di� wat ontbindende
dooie diere vreet, sou ons begrawe gewees het onder al die vuil. Daarbenewens
kan sekeres van hierdie groep insekte ook medisinale waarde h�. Reeds
in die sestiende eeu het die Franse dokter Ambroise Par� vasgestel dat
soldate se koe�lwonde vinniger genees wanneer brommer-maaiers gebruik
word om die wond skoon te vreet. In
die afgelope tyd het sulke maaiers weer hul opwagting in sekere Europese
hospitale begin gemaak. Trouens, volgens berigte is die praktyk vinnig
besig om veld te wen. Gelukkig
is die groen aasvlieg (Lucilia sericata) se maaier of larwe 地
regte fynproewer. Van gesonde weefsel wat goed deur bloed gevoed is, wil
hy niks weet nie. Daarteenoor is skadelike bakterie�, wat al hoe meer
bestand teen antibiotika raak, sy voorliefde. Boonop
skei hy 地 ensiem (soort organiese stof) af wat help dat wonde gouer
gesond word. In
Swede en Duitsland het di� groen gonser se kleintjies al enkele
amputasies voorkom by pasi�nte met diabetiese gangreen, die sogenaamde
kouevuur. Praat
van ommer as 地 brommer . . . Dit gee ook 地 heeltemal nuwe
betekenis aan die uitdrukking ''daar痴 地 vlieg in die salf''! Die
vliegfamilie se 'Draculas' DIE
OU mense het baiemaal ges� dat die re�n naby is wanneer die vlie�
begin byt. Die
waarheid is dat daar 地 paar soorte vlie� is, soos die stalvlieg, wat
net soos die huisvlieg lyk, maar eintlik bloedsuiers is. Die
onderlip van volwasse vlie� en brommers is soos 地 suigslurp gevorm.
Die slurp is normaalweg onder die kop teruggevou, maar kan uitgestrek
word om vloeibare kos op te suig. By die bloedsuigende vlie� is die
onderlip hard en skerp. Hulle gebruik dit as 地 geniepsige dolkie om
die vel van mense en diere oop te steek sodat hulle die bloed kan opsuig. In
bedompige weer, net voordat dit begin re�n, raak die bloedsuiers baie
lastig. Hulle is byvoorbeeld lief daarvoor om veral op honde se ore toe
te sak en dit oop te kerf dat die bloed loop. Die
bekendste bytende vlie� is natuurlik die muskiete, met talle siektes
soos die dodelike malaria op hul kerfstok. Maar omdat ons nie geneig is
om aan muskiete as vlie� te dink nie, laat ons hulle maar vir eers daar. Hoe 地 vlieg op die
plafon land
DIE
APPARAAT wat 地 vlieg in staat stel om selfs aan die gladste oppervlak
te klou, is 地 paar kloue en twee vogtige suigkussinkies aan elke voet.
Wanneer hy op die plafon wil land, vlieg hy gewoon horisontaal met sy
onderkant ondertoe. Dan lig dan sy voorpote op om kontak met die plafon
te maak. Die
voorpote kleef ferm aan die plafon vas en die momentum laat die vlieg se
lyf omswaai sodat sy vier ander pote ook kontak maak. Die vlieg hang nou
onderstebo aan die plafon洋et sy kop in die rigting gedraai van waar
hy gekom het. Hoe
vinnig vlieg 地 vlieg? DIE
vinnigste vlieg kan op sy vinnigste byna-byna 40 km per uur haal. Dalk
klink dit nie so vreeslik vinnig nie, totdat jy dit met die liggaamslengte
van die vlieg vergelyk. Op
volle vaart kan party vlie� 250 liggaamslengtes per sekonde afl�. Die
vinnigste menslike naelloper kan slegs sowat vyf liggaamslengtes per
sekonde haal. Maar
hoekom is dit r靡ig so moeilik om 地 vlieg met jou hand dood te klap?
Die
vaagste sweempie van 地 skaduwee wat na die vlieg toe aankom, het 地
blitsvinnige reaksie tot gevolg嵐n reaksietyd van 地 vyftigste
van 地 sekonde, teenoor die menslike reaksietyd van slegs sowat 地
kwart sekonde. Vir
die vlieg moet jou naderende hand lyk soos iets vir ons wanneer ons dit
in die flieks in stadige aksie sien. As jy van 地 besonder lastige vlieg ontslae wil raak, is die beste raad om die kamer donker te maak sodat die lig net van een venster af inskyn. Die vlieg sal daarheen vlieg. En of jy hom daar gaan doodslaan (as jy kan) of die venster gaan oopmaak om hom te laat wegkom, is jou keuse. Die meeste mense sal nie eens twyfel dat hulle hom summier moet probeer vermorsel nie! |
|
|
Klik hier om terug te keer na die inhoudsblad |