|
|
|
|
|
|
|

|
J |
EAN HENRI DUNANT is tot in sy siel geskok. Dié sakeman van die Switserse stad Genève is in Junie 1859 op reis deur Italië toe hy op ’n dag van ’n massiewe bloedbad te hore kom en besluit om self te gaan kyk hoe die plek lyk waar dit plaasgevind het. Daar aangekom, is hy die verbysterde getuie van ’n onbeskryflike toneel.
Die Italiaanse Bevrydingsoorlog het ’n verskriklik bloedige tol geëis. Sowat 400 000 soldate—Italiane, Sardiniërs en Franse aan die een kant en Oostenrykers aan die ander—het mekaar die stryd aangesê in die Slag by Solferino in Noord-Italië. Die verbete geveg het vyftien moordende ure geduur. En nou lê sowat ’n tiende of 40 000 van die krygers dood of gewond op die slagveld.
Vir die gesneuweldes kan Dunant niks meer doen nie. Maar die ontsettende lyding van die gewondes aan altwee kante—koorsig, hulpeloos en verlate in die veld—laat hom spontaan ingryp.
Dunant
troos waar hy kan, verbind die gewondes en gee ’n sluk water aan sterwendes
net voordat hulle die laaste asem uitblaas. Hy gaan haal ook vroue-helpers op
die nabygeleë dorp Castiglione en gelas dat hulle die gewondes van die vyand
net soos hul eie gewondes moet behandel.
Die
ongekunstelde vroue verstaan sy boodskap van mensliewendheid met aangrypende
insig. Ja, goed, signore Dunant, hulle sal doen wat hy vra. "Siamo tutti
fratelli, " antwoord hulle meelewend. Dit beteken: "Ons is almal
broers."
DIE
hel van Solferino sou sy eie gruwelike hoofstuk in die wêreldgeskiedenis
inbrand—maar daardeur is oë van ’n onbetrokke wêreld ook vir die nood van
oorlogsgewondes geopen. Want uit die saad van intense medelye wat Dunant op
daardie dag gesaai het, het uiteindelik ’n humanitêre organisasie gegroei
waarvan die naam en embleem tot vandag toe in alle beskaafde lande eerbiedig
word: die Internasionale Rooi Kruis.
Dunant
kon maar nie die lyding van die hulpeloses vergeet nie. Nadat hy na Genève
teruggekeer het, het hy gaan sit en sy ervarings op geskrif gestel. Hy het sy
boek Un souvenir de Solfèrino
genoem—’n Herinnering aan Solferino—en kopieë daarvan aan al die regerings in Europa gestuur.
Die
boek het bitter hard op die gewete van die beskaafde wêreld gedruk en die
meeste regerings het Dunant se boodskap deeglik ter harte geneem. Sestien lande
het dan ook altesaam 26 afgevaardigdes gestuur na 'n konferensie wat in 1863 in
Dunant se tuisstad, Genève, gehou is.
Op
die konferensie is aanbeveel dat vywillige verenigings in elke land gestig word
om na oorlogsgewondes om te sien.
In
1864 het regeringsverteenwoordigers in Genève regsgeldigheid aan die
organisasie verleen deur hulle te verbind tot ’n internasionale verdrag vir
die beskerming en versorging van gewonde soldate. Ter ere van Switserland, die
land waarin die konferensie gehou is, is die embleem van die organisasie
aanvaar: ’n rooi kruis op ’n wit agtergrond (LINKS
BO), die omgekeerde van die Switserse
vlag (LINKS ONDER).
Dunant, wat in 1828 gebore is, is in 1901 uit erkentlikheid vir sy humanitêre ywer met die Nobelprys vir vrede vereer. Hy is in 1910 oorlede.
Die
verenigings van die Rooi Kruis het mettertyd hul bedrywighede uitgebrei om ook
vredestydse dienste in te sluit.
En
in Islamitiese lande is die rooi kruis-embleem sedert 1949 meestal vervang deur
’n rooi halfmaan en, in Iran, ’n rooi leeu met ’n rooi son daaragter.
Trouens, die Rooi Kruis heet die Rooi Halfmaan in die meeste Moslem-lande.
REGS:
Die Rooi Kruis-museum in Genève. Die organisasie se internasionale hoofkantoor
is ook in dié Switserse stad.
Allerhande
verdrae is oor die jare met betrekking tot die Rooi Kruis gesluit, maar hulle is in
1949 in vier nuwe verdrae saamgevat. Dié word elke vier jaar op die
intemasionale konferensie van die Rooi Kruis hersien. Die intemasionale komitee,
wat uit hoogstens 25 lede bestaan, is almal Switsers wat in Genève gesetel is.
Die liga van Rooi Kruis-verenigings is die intemasionale federasie van die
organisasie en ’n permanente skakel tussen nasionale Rooi Kruis-verenigings.
DIE
Rooi Kruis put sy krag uit die gelykenis van die barmhartige Samaritaan in die
Bybel. Dit is liefde wat in dade tot uiting kom oral waar mense hulpeloos
of swak is, of bedreig, beseer, gevange gehou of veronreg word.
Die
Rooi Kruis se werk is gegrond op agting vir menswaardigheid, en berus op vyf
grondbeginsels: die werk moet neutraal
en onpartydig,
in die diepste sin van die woord mensliewend
wees, en ook vrywillig
en onafhanklik
verrig word. Waar één van hierdie grondbeginsels
ontbreek, kan daar nie meer sprake van Rooi Kruis-werk in die ware sin van die
woord wees nie.
Dit
is besonder belangrik dat oorlogsgewondes of gevangenes wat die wapen neerlê,
nie meer as vyande beskou word nie; voorts, dat by die behandeling van gewondes
en gevangenes geen onderskeid gemaak word op grond van nasionaliteit,
godsdienstige oortuiging of ras nie.
HIERDIE
grondbeginsels is in 1866 vir die eerste maal in die Pruisies-Oostenrykse oorlog
toegepas, en in die Eerste Wêreldoorlog kon die organisasie sy onontbeerlike
nut bewys as daar nog ooit iemand was wat daaraan getwyfel het.
REGS:
Rooi Kruis-verpleegsters.
Die
grootste adressentrale ter wêreld het in die Eerste Wêreldoorlog in Genève
ontstaan, met sewe miljoen kaarte waarop die naam, rang en kamp van
krygsgevangenes aangedui is. Slegs op hierdie manier was dit moontlik om hul
naasbestaandes te laat weet waar hulle is, pakkies aan hulle te besorg, en hulle
later by te staan wanneer hulle huis toe sou gaan.
In
dieselfde oorlog het honderde Rooi Kruis-treine met swaar gewondes snags oor die
grense beweeg om gevangenes te ruil. Treine het ook uit die noorde na die suide
beweeg om ondervoede kinders uit Duitsland na Switserland te bring, en uit
Switserland weer noordooswaarts met lewensmiddele vir die hongerlydendes in
Wenen.
DIE eerste Suid-Afrikaanse Rooi Kruis-vereniging is in 1896 in die ZAR (Transvaal) gestig, met pres. Paul Kruger as die voorsitter. Die Vrystaatse vereniging is die volgende jaar gestig.
Dié verenigings van die Kaapkolonie en Natal was takke van die Britse Rooi Kruis totdat al vier in 1913 in die Suid-Afrikaanse Rooi Kruis verenig is.
In die Anglo-Boereoorlog rondom die eeuwisseling van 1900 het ambulanskorpse van verskillende lande in Suid-Afrika saamgewerk. In die Eerste Wêreldoorlog het Suid-Afrika ambulanse en verpleegsters oorsee gestuur en hospitale in Engeland en Frankryk ingerig. In die Tweede Wêreldoorlog het hulle sake rakende Suid-Afrikaanse gevangenes hanteer en verskillende hospitale ingerig.
Tans
word hulp ook tydens nasionale rampe verleen, terwyl mynwerkers in noodhulp
opgelei word.
|