|
||
|
|
“T |
OE
het die Here swael en vuur van Hom af, uit die hemel uit, laat reën op
Sodom en Gomorra. En God het die stede en die hele vlakte verwoes en al
hulle inwoners om die lewe gebring; selfs die plante in die omgewing is
uitgeroei. Lot se vrou het omgekyk en sy het in ’n soutpilaar
verander.” (Genesis 19: 24-26.)
Lot
se vrou het God se opdrag veronagsaam. Volgens die Bybelboek Genesis het
sy in ’n soutpilaar verander toe sy omgekyk het na waar God besig was
om die sondige Sodom en Gomorra met swael en vuur te verwoes.
Daar is vandag steeds skouspelagtige suile van sout en soutsteen by die Dooie See. Een van dié, ’n pilaar met verskillende skakerings aan die hange van Jebel Usdum (Heuwel van Sodom), word tradisioneel Lot se Vrou genoem. (Dis stellig darem nie rêrig sy wat ná al die eeue nog daar staan nie, maar die folkloristiese assosiasie bly interessant.)
REGS:
“Lot se Vrou”—’n pilaar van soutsteen by die Dooie See.
Foto: www travelmania com / Free pictures of Israel
Besoekers
aan die streek wat die bloedige warm tog teen die heuwel op trotseer, kan
“Lot se vrou” sien waar sy volgens oorlewing plegtig haar straf dra.
Maar
asof die erbarmlike vrou nog nie genoeg gely het nie, lyk dit of ’n
selfs wranger toekoms op haar wag. Want die pilaar staan gevaarlik skuins
en aardskokke kan haar dalk laat omval. Die mense van die plaaslike
toerismebedryf is darem nie té bekommerd oor dié moontlikheid nie. Daar
is immers oorgenoeg ander pilare van soutsteen wat “Lot se vrou” kan
word as die huidige een omtuimel.
HOEWEL dit ’n see genoem word, is die Dooie See in der waarheid ’n soutwatermeer. Dit lê tussen Israel en Jordanië en vorm die laagste deel van ’n skeurvallei. (Daar is vroeër gedink dat dit ’n deel sou wees van die “Groot Skeurvallei”, wat van Sirië af deur die vasteland van Afrika tot so ver suid as Mosambiek sou strek. Vandag reken wetenskaplikes egter dat die skeure in die Midde-Ooste en Afrika tot twee verskillende, maar wel verwante breuksisteme in die aardkors behoort.)
Die Dooie See is 76 km lank, met ’n maksimum-breedte van nagenoeg 16 km. Die oppervlakte is ongeveer 1049 vk. km.
REGS BO: In die suide van die Dooie See is geweldige soutpan-aanlegte (soos die een op die nabyfoto LINKS BO), waar die water net soos elders verdamp, maar waar die sout in die panne op 'n beheerde wyse gewin word. Sowel natriumchloried (gewone tafelsout) as kalium- en ander soute word uit die water verkry. Hierdie soute word wyd in die chemiese bedryf gebruik.
Foto’s: Earth Observatory / NASA en U.S. Geographical Survey
Die
oewer van die Dooie See is sowat 400 m onderkant seevlak—die heel
laagste plek op die aardoppervlak. Mineraalryke water vloei die meer
binne—meestal vanuit die Jordaanrivier, maar ook uit verskeie
seisoensriviere, wat vloei wanneer dit reën, maar andersins droë lope
is.
Maar
die water vloei nie dan weer vanuit die meer see toe nie. Die enigste
manier waarop die water ontsnap, is deur verdamping. Die streek word in
die somer so warm dat die verdampende water soms die meeroppervlak met
’n mis bedek. Met die verdamping van die water kristalliseer die
opgeloste minerale in pragtige formasies uit.
Die
Dooie See is só genoem omdat bloedmin dinge in sy pekelsout of in die
omringende grond kan lewe. Maar navorsing toon dat die meer tog sekere
lewende organismes onderhou. Hoewel geen visse daarin kan bestaan nie,
lewe sekere bakterieë en soutgarnale tog in die water. Aan die oewers
groei ook ’n klompie plante.
Van
groot belang is die oorvloed tafelsout (natriumchloried) en ander stowwe
soos magnesiumchloried, kalsiumchloried, kaliumchloried en
magnesiumbromied, wat goedkoop onttrek word vir gebruik in nywerhede. Die
soutkonsentraat in die Dooie See is dan ook werklik so hoog dat dit
onmoontlik is om daarin te swem. Maar ’n mens bly tog dryf sonder om te
sink!
Trouens,
die spa's aan die oewers lok jaarliks ’n groot menigte besoekers wat in
die mineraalryke waters kom baai. Baie mense glo die water het helende
eienskappe. Oor die vraag of dit wel so is, word hewig gedebatteer. Hoe
ook al, dis duidelik dat die Dooie See deesdae sommer springlewendig is!
|
D |
|
|
IE Dooie See-rolle is ’n versameling Hebreeuse en Aramese geskrifte wat stuk-stuk sedert 1947 gevind is in ’n reeks grotte aan die noordwestekant van die Dooie See, in die gebied van die antieke nedersetting Khirbet Qumran.
’n
Skaapwagter met die naam Jum’a, ’n lid van ’n Bedoeïene-stam, het
die eerste van die aktieke rolle gevind, waarna ander spoedig ontdek is.
Daar
is meer as 600 manuskripte, wat oorspronklik op leer of papirus geskryf
is. Sekeres het betreklik goed bewaar gebly, ander nie. Die
sewe vernaamste rolle is deur die Bedoeïene (rondtrekkende
woestyn-Arabiere) ontdek.
Daar
word gemeen dat die rolle aan die lede van ’n voorheen onbekende Joodse
broederskap behoort het. Sekere navorsers reken dat die broederskap
verband gehou het met die Joodse sekte die Esseërs, ander beklemtoon weer
die verskille tussen die Qumran-groep en die Esseërs.
Die rolle sluit in handleidings vir die handhawing van die tug, gesangboeke, Bybelse kommentare en apokaliptiese geskrifte. Daar is ook twee van die oudste bekende kopieë van die Bybelboek Jesaja, wat feitlik heeltemal ongeskonde is, asook fragmente van elke boek in die Ou Testament behalwe die boek Ester. Onder die laasgenoemdes is ’n gefantaseerde parafrase van die boek Genesis.
LINKS:
’n Deel van die rol met Psalms.
Foto: U.S. Library of Congress
Daarbenewens
is daar tekste, in die oorspronklike tale, van verskeie Apokriewe boeke en
die boeke van die Pseudepigrafa.
(Die Apokriewe boeke is gedeeltes wat oor die Bybelse tydvak handel, maar
wat nie in die Bybel opgeneem is nie. Pseudepigrafa is onder meer bepaalde
Joodse geskrifte wat na bewering valslik aan profete van die Ou Testament
toegeskryf word.)
Navorsers
reken dat die geskrifte op verskillende tye tussen omstreeks 200 v.C. en 68 n.C.
geskryf kon gewees het. Argeoloë het nietemin vasgestel dat die
nedersetting van die Qumran-broederskap in 68 n.C. verwoes is. ’n Leër
onder die Romeinse generaal Vespasianus kon die gemeenskap geplunder het
terwyl hulle onderweg was om ’n Joodse rebellie te onderdruk wat in 66 n.C.
begin het. Die rolle is vermoedelik tussen 66 en 68 n.C. in die grotte
versteek.
Die
Qumran-broederskap word in die handleidings oor die handhawing van die tug
uitgebeeld as ’n soort toonbeeld van die Huis van Israel, wat die weg moes
berei vir die naderende koms van die koninkryk van God en die oordeelsdag.
Die broederskap is geestelik deur priesters en ouderlinge gelei.
Die Dooie See-rolle is, vanweë hul ouderdom, van onskatbare waarde vir Bybelgeleerdes om by die oorspronklike teks van die Hebreeus in die Bybel uit te kom. Behoue geblewe dele van die Ou Testament is immers sowat duisend jaar ouer as die oudste kopieë wat voorheen bekend was.
Klik hier om terug te keer na die inhoudsblad