Towerland van TasmaniŽ

Dis ín droomeiland in die oortreffende trap...  mere, boomvarings en bergreekse in ín ongerepte paradys. Maar die pragtige TasmaniŽ is ook die tuiste van ín ďduiwelĒónie ín regte een nie, dog ín propperse ver­skrikking vir al wat ín hoender is!


BO: Welige plantegroei in Hellyer Gorge, TasmaniŽ.

Foto deur Anyaka.  ín Veel groter weergawe daarvan verskyn op hierdie bladsy in die Wikipedia-ensiklopedie op die wÍreldwye web, waar dit gelisensieer word ingevolge die Creative Commons Attribution 2.0-lisensie.

REGS: Kothuise in TasmaniŽ.

Foto: Gene Carl Feldman / NASA / Goddard Space Fight Center

DIE Australiese deelstaat TasmaniŽ... watter wonderlike plek is dit nie! Aan die wÍreld adverteer hy homself as die ďNatuurstaatĒ en die ďEiland van InspirasieĒ, maar hy is ook al die eiland van duisend reŽnboŽ genoem.

In hierdie asembenemende paradys, een van die laaste ongerepte lushowe op aarde, vind ín mens stil mere tussen heuwels wat met pynappelgras begroei is. Bergreekse troon oor valleie waar bloekombome en boomvarings floreer.

Die eiland en staat van TasmaniŽ lÍ sowat 240 km suid van die Australiese hoofland, aan die oostekant onderaan die mini-kontinent. Die Bass-seestraat skei die eiland van die hoofland, maar wetenskaplikes reken dat hulle tot omtrent 10.000 jaar gelede deur ín landbrug aan mekaar verbind wasótot aan die einde van die jongste ystydperk.

REGS: Die ligging van TasmaniŽ in die see suid van die oostelike deel van  die Australiese hoofland.

Krediet: Earthobservatory / NASA

Die deelstaat is na verhouding nie groot nie. Trouens, TasmaniŽóskuins duskant 70.000 vk. kmóis die kleinste deelstaat in die Australiese federasie, waarby hy hom op 1 Januarie 1901 aangesluit het. Van noord na suid is die eiland op sy langste iets meer as 360 km en van wes na oos op sy breedste nagenoeg 310 km. Dit is minder as een persent van die totale oppervlakte van AustraliŽ.

Maar, soos ons gesÍ het, natuurskoon is TasmaniŽ se trots. Met sy geraamde bevolking nie te ver van ín halfmiljoen nie (493.300 volgens ín raming vir Junie 2007), beslaan wildtuine, natuurparke en WÍrelderfenisgebiede meer as ín derde van die staat se grondgebied.


 
BO: Die eilandstaat TasmaniŽ uit die ruimte gesien.

NASA-foto met vergunning van Jeff Schmaltz, MODIS Land Rapid Response Team, NASA, GSFC


BO: Hobart, TasmaniŽ se hoofstad. Dit is ook die grootste stad in hierdie Australiese deelstaat en huisves sowat 200 000 van TasmaniŽ se byna halfmiljoen mense. Die stadsprofiel word oorheers deur die berg Mount Wellington, wat 1271 m hoog is (ín hele entjie hoŽr as die 1086 m van Tafelberg in die Kaap).  Hobart is ín hawestad en lÍ aan die monding van die Derwentrivier.

Foto: U.S. National Oceanic and Atmospheric Administration


BO: ín Bruisende waterval op die ďEiland van InspirasieĒ.

Foto: U.S. Navy / US Dod / PD


BO: Pers landerye. Die bron dui nie die soort plant aan wat hier aangeplant is nie, maar dit is bes moontlik laventel (nie inheems in TasmaniŽ nie, maar eintlik van die wÍreld om die Middellandse See en sekere ander gebiede).

Foto: U.S. Navy / US Dod / PD


BO: Kangaroes teen sononder.

Gene Carl Feldman / NASA /  Goddard Space Flight Center

Pragtig soos hy is, word TasmaniŽ ongelukkig ook deur ín onvoorspelbare klimaat geteister. Binne ín uur kan ín mooiweersdag in ín dag met sneeubelaaide wolke verander, en sů ín onstabiliteit kan enige tyd van die jaar ondervind word. Hierdie klimaatskommeling, tesame met ín sekere gebrek aan werkgeleenthede, is stellig onder die redes hoekom die ''paradys'' nie deur mense oorstroom word nie.

EuropeŽrs was nie die eerste bewoners van die eiland nie. Voordat die gewese landbrug tussen die Australiese vasteland en TasmaniŽ destyds in die gryse verlede deur ín stygende see oorstroom is, het Australiese inboorlinge al soontoe uitgewyk. Daarna is hulle van hul verwante op die vasteland afgesny.

Die Nederlandse ontdekkingsreisiger Abel Tasman het TasmaniŽ op 24 November 1642 ontdek, tien jaar voordat Jan van Riebeeck met sy verversingspos by die suidpunt van Afrika begin het. Die oorspronklike inboorlingbevolking van TasmaniŽ, ín geraamde sowat 5000 siele voor die koms van die EuropeŽrs, is feitlik uitgewis, onder meer weens verwoede botsings en die oordrag van siektes.


BO: ín Ou foto wat omstreeks in die dekade van 1860 geneem is. Die viertal word beskryf as die laaste oorlewende Tasmaniese inboorlinge.

Kopiereg het verval vanweŽ die ouderdom van die foto.

Vandag setel die Tasmaniese regering in ín hoŽr- en laerhuis en bestaan die deelstaat uit 29 munisipale gebiede. Wol, hops, groente, beesvleis, vetlammers en suiwelprodukte is tradisioneel belangrike komponente van die Tasmaniese ekonomie.

Maar TasmaniŽ se vinnige opgang as ín toeriste-attraksie is nou verweef met volgehoue en intense pogings om sy natuurskoon te bewaar. Hoe die droomeiland ín magtige stroom toeriste moet hanteer en steeds sy ongereptheid kan behou, is ín uitdaging wat steeds groot eise aan die regeerders stel.

TazóTasmaniŽ se derduiwel van ín duiwel!

BAIE van die kleinspan ken hom maar alte goed: daardie hygende, snorkende woestaard van die kort animasiefilms, wat deur sy aanhangers sommer kortweg ďTaz'Ē genoem word [REGS]. Hierdie derduiwel is natuurlik ín Tasmaniese duiwel. En as jy hom hoor raas en blaas en na ín regte Tasmaniese duiwel se onaardse geluide luister, klink hulle nogal baie dieselfde. Dis of die strokieskarakter en sy neef van vlees en bloed altwee met ín ronkende benoudebors in hul raserny stik!

Maar die regte Tasmaniese duiwel [ONDER] van die Australiese eilandstaat TasmaniŽ is ín baie interessanter karakteróen eintlik meer skugter as wreed. Hy is ín vleisvretende buideldier, ín soogdier waarvan die kleintjies in ín buidel ontwikkel, soos diť van die kangaroe. Daar is gewoonlik vier kleintjies in ín werpsel.

Getekende karakter Taz van LOONEY TUNES: © Warner Bros. Entertainment Inc.
Foto van Tasmaniese duiwel deur
Wayne McLean, wat kopiŽring vergun op hierdie bladsy in die Wikipedia-ensiklopedie op die wÍreldwye web, ingevolge die Creative Commons Attribution ShareAlike 2.5-lisensie. Kortom, gebruik word toegelaat mits die kopierereghouer behoorlik erken word en dit slegs versprei word ingevolge ín lisensie soortgelyk aan hierdie een. Amptelike lisensie


BO: ín Tasmaniese duiwel. Hy maak onaardse geluide en lyk omtrent soos ín kruising tussen ín vlermuis en ín miniatuur-beer. Sy ore word rooi wanneer hy opgewonde raak.

Die Tasmaniese duiwel is omtrent so groot soos ín bonkige foksterriŽr, met die mannetjies om en by 9 kg swaar en die wyfies 7 kg. Die pels is swart met oneweredige wit kolle. Sy kake is werklik kragtig. Hy kan wallabies, buidelrotte en paddas, maar ook lammers, hoenders en ander kleinerige diere aanval en heelhuids opvreetónet die grootste bene word gelos. Hy kom gewoonlik snags uit sy gate uit.

Hoewel hy vandag net in TasmaniŽ voorkom, het hy vroeŽr ook op die Australiese vasteland gelewe. Die see wat die landbrug tussen die vasteland en TasmaniŽ oorspoel het, het die diere in TasmaniŽ geÔsoleer. Maar op die vasteland is die Tasmaniese duiwel uitgewis deur die dingo, ín soort hond wat waarskynlik deur die inboorlinge soontoe gebring is toe hulle hulle duisende jare gelede in AustraliŽ gevestig het.

Dit was die ou Europese setlaars wat die Tasmaniese duiwel ín duiwel begin noem het toe hul hoenders en ander kleiner plaasdiere dit moes ontgeld.

Tasmaniese duiwels is gewoonlik alleenlopers, selfs al woon hulle saam in gate. Die geslagte kom in Maart saam vir ín kort paartyd waartydens hulle nie vreet nie. Die kleintjies maak drie weke later hul opwagting en word tot Augustus in hul ma se buidel rondgedra. Daarna word hulle nog tot Februarie van die volgende jaar versorg, wanneer hulle gespeen word om die wÍreld op eie houtjie aan te durf.

Die Tasmaniese duiwel is Sarcophilus harrisii van die familie Dasyuridae. (Sarco- beteken vleis en -philus beteken liefhebber.)

Uitgestorwe verskrikking

LINKS
: Nog ín vreesaanjaende dier van TasmaniŽ was die sogenaamde Tasmaniese tier, Thylacinus cyanocephaplus. Hy was egter geen tier nie, maar ín vleisvretende buideldier, net soos die Tasmaniese duiwel. En hy het veel eerder soos ín skreeulelike hond of ín wolf gelyk as na ín tier.

Regdeur die negentiende eeu het Britse setlaars duisende van die Tasmaniese tiers doodgeskiet om hul skape te beskerm, en toe was Thylacinus cyanocephaplus se doppie geklink.

Die laaste een is in 1936 in ín dieretuin dood.

Klik hier om terug te keer na die inhoudsblad