Meesterlike Marconi

en die geboorte van die radio

 

Marconi met sy “draadlose apparaat” in 1896

 

 
BO: Marconi met sy “draadlose apparaat” in 1896.

 

 

Krediet: Homepages

 

 

 Guglielmo Marconi (1874–1937)

 

BO: Guglielmo Marconi (1874–1937).

Ander uitvinders het ook baie groot bydraes tot die ontwikkeling van die radio-tegnologie gelewer, maar Guglielmo Marconi se aanvanklike insette was so monumentaal dat hy al dikwels die vader van die radio genoem is…

 Foto’s en illustrasies by hierdie artikel: Openbare besit vanweë die verval van kopiereg weens
ouderdom (“Public Domain Old”)

 

Ou foto van ’n meisietjie wat na ’n radio luisterLINKS: ’n Ou foto van ’n meisietjie wat na ’n radio luister. Radio’s in huise was eers groot en log, veral as ’n mens hulle met vandag se dra-radio’s vergelyk.

 

 

S

OOS baie ander mense kon jy maklik nog altyd verkeerd gedink het—dat radio maar net ’n soort klank is. Goed en wel, ons gebruik die radio-tegnologie om seine te stuur wat uit klanke kom en by ontvangs weer in klanke omgeskakel word, maar radiogolwe is eintlik bloedfamilie van liggolwe. Naby verwant aan klankgolwe is hulle glad nie.

 

Soos lig trek ’n radiogolf, in ’n omgewing waarin daar geen belemmerings is nie, teen ’n duiselingwekkende snelheid van nagenoeg 300 000 000 meter per sekonde—dit lê byvoorbeeld die miljoene kilometers van die son af aarde toe binne ’n raps meer as agt minute af. Daarteenoor is die spoed van klank, in droë lug by
20 °C, slegs ’n petieterige 343 meter per sekonde.

 

Radiogolwe is dus in der waarheid elektromagnetiese uitstraling net soos liggolwe. En omdat radio elektromagneties is, dateer sy ontdekking van die tyd in die vroeë 1800’s toe die ware aard van elektrisiteit die eerste keer met nugtere erns deur wetenskaplikes onder die loep geneem en uitgepluis is. Dit was egter veel later dat die idee oorweeg is om elektromagnetiese golwe vir uitsendings te gebruik.

 

Baie jare het verloop in die soeke om die snelheid van elektromagnetiese golwe te bereken en ’n formule te skep om hulle te definieer. James Maxwell (1831–1879), ’n briljante Skotse fisikus, was die eerste mens wat die hele konsep met welslae wiskundig begin saamvat het, uiteindelik volledig uitgewerk in ’n geskrif wat in 1873 gepubliseer is.

 

 James Maxwell

 
BO: James Maxwell.

 

Heinrich Hertz (1857–1894), ’n Duitse fisikus, was op sy beurt in 1886 die eerste mens wat bevredigend kon aantoon dat elektromagnetiese golwe inderdaad bestaan deurdat hy ’n apparaat gebou het wat radiogolwe kon produseer en opvang.

 

Heinrich HertzLINKS: Heinrich Hertz.

 

Hertz het radiogolwe opgewek deur die ossillasies van ’n elektriese stroom wat oor ’n brug tussen twee elektrodes ontlaai het. Kort daarna is die gedagte geopper dat Hertz se golwe dalk gebruik kon word vir draadlose telegrafiese uitsendings. Hertz se apparaat vir die opsporing van elektriese golwe was egter nie geskik vir praktiese telegrafie nie.

 

In 1890 het Édouard Branly (1844–1940), ’n Franse professor, ’n toestel uitgevind wat ’n koherer genoem is. Daarmee kon elektromagnetiese golwe noukeurig waargeneem word en is ’n stap nader aan praktiese draadlose telegrafie beweeg. Die koherer het uit ’n glasbuisie vol metaalvylsels bestaan. Die vylsels, wat normaalweg ’n swak geleier van elektrisiteit is, het ’n goeie geleier geword wanneer elektromagnetiese golwe daarop ingewerk het.

 

Toe kom Guglielmo Marconi (1874–1937) . Hy was ’n Italiaanse ingenieur wat, soos al geskryf is, “die drome en teorieë van die geleerdes omgeskep het in ’n werklikheid en die radio uit die broeikas van die labororium gehaal het om die wêreld ’n verbindingsmiddel van die eerste rang aan te bied”.

 

Hy het omstreeks 1894 aan hierdie projek begin werk en eers die koherer se sensitiwiteit aanmerklik verbeter. Marconi het ook die oorspronklike Hertz-ossillator gemodifiseer deur een terminaal van die vonkbrug met die grond te verbind en die ander met ’n groot geleidraad wat in die lug gehang het. Die gesuspendeerde geleidraad was die eerste antenne en het die hoeveelheid energie vermeerder wat van die ossilator uitgestraal het.

 

Intussen het sir Oliver Lodge (1851–1940), ’n Engelse fisikus, ’n metode ontwikkel om die antenne-stroombaan met die ossillator-frekwensie te verbind en daarby te laat inskakel. Marconi het die apparate van Hertz, Branley en Lodge in ’n volledige stelsel van draadlose telegrafie saamgevoeg.

 

Marconi het in 1901 daarin geslaag om ’n sein oor die Atlantiese Oseaan te stuur. In 1903 is die eerste kommersiële radiotelegramme tussen Noord-Amerika en Brittanje gestuur.

 

Guglielmo Marconi… ander uitvinders het later ook baie groot bydraes tot die ontwikkeling van die radio-tegnologie gelewer, maar Marconi se aanvanklike insette is so monumentaal dat hy al dikwels die vader van die radio genoem is.

 

Sir Oliver Lodge en Édouard Branly

 

BO: Sir Oliver Lodge (links) en
Édouard Branly.

 

MARCONI het op 15 April 1874 die eerste lewenslig in Bologna, Italië, aanskou as die tweede seun van Giuseppe Marconi, ’n Italiaanse landheer, en sy Ierse vrou, Annie Jameson. As kind was hy maar ’n tingerige kêreltjie wat glo ook nie waffers op skool gevaar het nie, maar die Engels wat hy danksy sy ma leer praat het, sou hy baie nuttig kon aanwend in sy latere lewe.

 

Annie Marconi, gebore Jameson, die Ierse ma van Guglielmo MarconiLINKS: Annie Marconi, gebore Jameson, die Ierse ma van Guglielmo Marconi.
 

 

Marconi was wel besonder geïntereseerd in die wetenskap en elektrisiteit, soseer dat sy ma gesorg het dat hy spesiale lesings ontvang van ’n dosent in fisika aan die Universiteit van Bologna. Die knaap het ook vir hom ’n laboratorium in die solder van sy ouerhuis ingerig, waar hy elektriese proefnemings gedoen het met dinge soos klokkies, akkumulators en koperdraad.

 

Hy was twintig jaar oud toe hy van Hertz se proewe met draadlose golwe gelees het—en in die daaropvolgende jaar het die mondige Marconi gestalte gegee aan die draadlose telegraaf. Van ’n sender in sy solder-laboratorium het hy die letter “s” in Morsekode (kort-kort-kort of in Engels dot-dot-dot) na ’n ontvanger in die tuin van die huis gestuur.

 

Hierop het hy gedurig op sy bestaande uitvindings verbeter—om steeds al hoe verder met Hertz se golwe te kon uitsaai. Ná die tuin-eksperiment het hy ’n afstand van omtrent 3 km met die golwe oorspan, toe sowat 10 km.

 

In hierdie stadium het Marconi die Italiaanse regering probeer oorhaal om die waarde van sy uitvindsel in te sien, maar soos ander mense destyds het die regeerders in Italië bes moontlik ook geweier om te glo dat die radio ooit meer as ’n speelding van eksentrieke uitvinders kon word. In 1896 is hy dus na Londen in Engeland, waar sy kennis van die Engelse taal hom gehelp het om geslaagde demonstrasies aan te bied.

 

Hy het voortgegaan om sy seine ál verder te stuur en in 1899 oor die Engelse Kanaal uitgesaai, ’n afstand van ongeveer 50 km. Daarna het hy sowat 250 km bereik, en hom toe begewe in ’n waaghalsige poging wat alle kritici se monde finaal sou kon snoer indien dit slaag. Hy sou van Poldhu, Engeland, regoor die Atlantiese Oseaan uitsaai na St. John’s, die hoofstad van die Kanadese provinsie Newfoundland—meer as 3000 km ver.

 

Op ’n stormagtige dag in Desember 1901 het Marconi self in ’n houthut in St. John’s met oorfone sit en wag op die seine van oor die see—wat opgevang moes word met behulp van ’n vlieër wat met die ontvangsantenne hoog in die lug opgestuur is.

 

En uiteindelik bereik die drie byna onhoorbaar dowwe klikgeluide sy ore… kort-kort-kort… nogmaals die “s” in Morsekode!

 

Hiermee het Marconi reeds sy onuitwisbare merk gelaat. Tog het hy nie op sy louere gerus nie, hom as sakeman onderskei en mettertyd selfs nog meer vermag.

 

 Marconi en helpers in Desember 1901 by St. John’s

BO: Marconi en helpers in Desember 1901 by St. John’s, Kanada, met die vlieër wat opgestuur sou word met die ontvangsantenne vir die eerste radiosein oor die Atlantiese Oseaan.

 Marconi in die houthut ná die ontvangs van die radiosein van oorsee

BO: Marconi in die houthut ná die ontvangs van die radiosein van oorsee.
   

Een van die eerste aanwendings van radio was die installering van send- en ontvangstoestelle op skepe. Die praktiese belangrikheid daarvan is in 1909 getoon toe hulp per radio gevra is en al die passasiers gered kon wat ’n dramatiese botsing ter see oorlewe het. Die botsing het in digte mis gebeur tussen die skepe Republic en Florida by die eiland Nantucket, sowat 50 km suid van Cape Cod, Massachusetts.

 

Hoewel al sy eksperimente met radio-kommunikasie aanvanklik in Morsekode plaasgevind het, het Marconi bly volhard dat ook stemme en musiek op dieselfde manier van een wêrelddeel na ’n ander gestuur moes word. Ná ’n reeks proewe het hy dit omstreeks 1914 reggekry om met ’n termioniese buis “oor die lug” te praat.

 

In 1919 is die gesproke woord vir die eerste keer tussen Ierland en Amerika oorgesein. Die Marconi-maatskapy het in 1920 van Chelmsford in Engeland begin uitsaai, en openbare uitsaaidienste het spoedig ook hul verskyning in ander lande gemaak.

 

Marconi ondersoek ’n telegraafstrookLINKS: Marconi ondersoek ’n telegraafstrook.

 

ANDERS as baie ander groot geeste wat eers ná hul dood die erkenning ontvang het wat hulle verdien het, het Marconi in sy lewe eerbewyse vanoor die hele wêreld van wetenskaplike verenigings ontvang. Hy is in 1909 met Nobelprys vir fisika vereer, en in 1914 het hy ’n senator in die Italiaanse senaat geword. In die Eerste Wêreldoorlog was hy in beheer van Italië se “draadlose diens”.

 

Brittanje het hom ook tot ere-ridder geslaan (maar nie tot ridder nie; ’n nie-Brit kan nie werklik ’n sir word nie, want ontvangs van die ridderskap sou meebring dat hy moet trou sweer aan die Britse koning of koningin).

 

Marconi, wat twee keer getrou en drie dogters en ’n seun gehad het wat tot volwassenheid bly lewe het, is in 1937 ná ’n reeks hartaanvalle in Rome oorlede. Die Italiaanse regering het ’n staatsbegrafnis vir hom gereël, en as huldeblyk het alle radiostasies regoor die wêreld ’n stilte van twee minute gehandhaaf.

 

Marconi se eerste vrou, Beatrice O’Brien, en sy tweede, Maria Cristina Bezzi-Scali

  DIE MEVROUE MARCONI 

 

Marconi se vroue. HEEL LINKS is sy eerste vrou, Beatrice O’Brien (1882–1976), dogter van ’n Ierse baron. Hulle het in 1924 geskei. LINKS is Maria Cristina Bezzi-Scali (1900–1994) met wie Marconi in 1927 getrou het. Italië se Fascistiese diktator, Benito Mussolini, was Marconi se strooijonker by dié troue.

Klik hier om terug te keer na die inhoudsblad