Swierige Zeppelins en nie-rigiede ballonskepeódie romantiek en die drama in nog ín belangrike hoofstuk in die geskiedenis van lugvaart

 Die Hindenburg
 
ďO, o, o! Hy bars in vlamme uit!Ē
(geskokte radio-omroeper)

Hindenburg brandDie hewige ontploffing van die Hindenburg op 6 Mei 1937 het die doodsklok vir die era van die lugskip gelui. Hierdie veel geroemde, bestuurbare lugballon van die Duitsers was besig om by Lakehurst in die Amerikaanse staat New Jersey te land, toe dit dramaties deur vlamme verteer is en 36 mense gesterf het. In hierdie artikel herlewe ons daardie verskriklike halfminuut van ín aantal dekades geledeóen word die verhaal van lugskepe vertel...

Hindenburg brand

BO: Die toeskouers het ín dowwe slag soos ín geweerskoot gehoor, gevolg deur ín verskriklike knal. Die agterkant van die lugskip het in ín vuurbal uitgebars... en binne slegs 32 sekondes het die vlamme die hele Zeppelin vernietig...

Historiese foto deur van Murray Becker / Amerikaanse vloot (U.S. Navy)

Hindenburg

BO: Die Hindenburg (Zeppelin LZ-129), wat in 1936 in bedryf gestel is, was ín verstommende 241 m lank. Hier is die gevierde Duitse lugskip nog ongeskonde tydens ín vorige besoek aan Lakehurst, in die Amerikaanse staat New Jersey, waar hy so vurig aan sy einde sou kom.

Foto: U.S. National Archives & Records Administration


Hoofteks uit Ons Wonderlike WÍreld
Grafika-kompilasie deur Mieliestronk.com

ďHier kom hy, dames en here, en wat ín skouspel is dit, aangrypend, ín wonderlike gesig... Die sonstrale tref die vensters van die observasiedek aan die westekant en dit glinster soos vonkelende juwele teen die agtergrond van swart fluweel... O, o, o! Hy het in vlamme uitgebars... Gee asseblief pad voor my, o my wÍreld, dit is verskriklik, o my wÍreld, gee asseblief pad! Hy brand, bars in vlamme uit en val... O, diť een is die ergste... O! Dis ín verskriklike gesig... O! En al die mense...Ē

óRadio-omroeper wat die Hindenburg-ramp beskryf.

D

IE radio-omroeper Herb Morrison van WLS Chicago het sy uitsending met heel gepaste geesdrif begin. Die landing van die gevierde Duitse lugskip op 6 Mei 1937 by Lakehurst, New Jersey, het immers beloof om ín indrukwekkende geleentheid te wees.

NŠ ín vertraging van verskeie ure weens gure weer sou die Hindenburg, een van die grootste en weelderigste lugskepe wat ooit gebou is, in Amerika neerstryk. Die vlug oor die Atlantiese Oseaan het in Frankfurt, Duitsland, begin. Lakehurst is self deur donderstorms geteister en die vlieŽnier, Max Pruss, moes die landing uitstel. Maar oplaas het die wind gaan lÍ en Pruss kon die tuig na die landingsmas stuur. Die lugskip het gelyk gelÍ en was volmaak gebalanseer. Niks kon nou mos verkeerd loop nie.

Maar toe gebeur die ondenkbare. ín Ontsettende ramp. Honderde van die grondbemanning, mediamense en toeskouers het ín dowwe slag soos ín geweerskoot gehoor, gevolg deur ín verskriklike knal. Die agterkant van die lugskip het in ín vuurbal uitgebars en die tuig het stadig neergestort, die stertkant eerste.

Hindenburg stort neerREGS: Die brandende Hindenburg stort stertkant eerste neer.

Historiese foto deur van Murray Becker / Amerikaanse vloot (U.S. Navy)
 

Brandende puin het op die toeskouers neergereŽn. Skreeuende passasiers en bemanningslede het uit die lugskip gespring in ín poging om lewend uit die inferno te kom. Verskrikte radio-omroepers en die fotograwe van nuusfilms het begin stotter en snik en die Here se naam aangeroep terwyl die onnoemlike voor hul oŽ afgespeel het.

Binne slegs 32 sekondes het die vlamme die hele lugskip vernietig. Feitlik niks buiten die verdraaide aluminiumraam en ín deeltjie van die stert het oorgebly nie. Van die 36 passasiers en 61 lugbemanningslede is 35 gedood. Een grondbemanningslid het ook omgekom.

Die Hindenburg was eintlik ontwerp om met nie-brandbare heliumgas te sweef. Amerika was die enigste land met groot en bekostigbare heliumvoorrade, maar uit vrees dat die Nazi-leier Adolf Hitler heliumlugskepe sou gebruik indien ín oorlog uitbreek, het die Amerikaners geweier om die gas aan die Duitsers te verskaf. Pleks daarvan is die uiters brandbare gas waterstof toe deur die Duitsers gebruik.

Maar wat het die waterstof aan die brand laat slaan? Die amptelike verklaring was dat die gas aan die brand gesteek is deur ín egalige ontlading van elektrisiteit (wat hom in die donker manifesteer as ín gloed wat St. Elmo se vuur genoem word). Party mense glo die lugskip is dalk deur weerlig getref. Die geringste skeurtjie in die gasballon sou die waterstof met die lug laat meng en, indien daar ín vlam was, die hewige ontploffing veroorsaak het.

Nog ín teorie is dat die vlieŽnier gefouteer het. Miskien was Max Pruss moeg en het hy hom met die weerstoestande misreken of beheer verloor. Daarteenoor was hy ín uiters ervare vlieŽnier en is hy deur ín tweede lugskipper vergesel wat verskeie kere vantevore self in beheer van die Hindenburg was.

Dan is daar nog ín teorie wat meer sinister is: dat die ramp deur sabotasie veroorsaak is. Het iemand dalk ín skoot in die ballon ingeskiet en dit laat ontplof? Of het iemand ín bom aan boord van die tuig geplant? Mense regoor die wÍreld was baie bekommerd oor die toenemende steun wat die Nazi-party in diť tyd in Duitsland geniet het, en dit gee beslis steun aan hierdie teorie.

Hoe ook al, die Hindenburg-ramp, saam met verskeie ander lugskipongelukke, het die era van lugskepe wat passasiers vervoer het skielik beŽindig. ín Alternatiewe manier van lugvervoer was in elk geval besig om vinnig veld te wen.

NŠ ín reeks vlugte deur dapper vlieŽniers in die 1920ís en 1930ís was die vliegtuig, wat voorheen beskou is as te swak om dit baie ver te bring, uiteindelik besig om die vernaamste vervoerder van lugpassasiers te word. Vandag is hy dit steeds.

Die eerste lugskepe was buigsaam of nie-rigied, dit wil sÍ daar was geen binneraam nie en die ballon het sy vorm slegs deur die drukking van die gas binne-in hom behou. Groter lugskepeódie Zeppelinsówas egter onbuigsaam of rigied. Hul ballonne is deur ín raamwerk van hout of metaal gestut.

Die ontwikkeling van rigiede lugskepe is nŠ die Hindenburg-ramp gestaak, hoewel nie-rigiede lugskepe in die 1940ís en 1950ís steeds gebruik is, veral op militÍre gebied. Hier in ons tyd is daar ín hernieude belangstelling in nie-rigiede lugskepe, meestal vir advertensies en om TV-kameras in die lug op te neem.


Twee verskillende beheerbare lugskepe

BO: Twee verskillende beheerbare lugskepe, die nie-rigiede ďblimpĒ, soos ons dit vandag nog ken, en die rigiede Zeppelin van weleer. Soos warmlug-, helium- en waterstofballonne bly lugskepe in die lug deur middel van sakke wat met ín gas gevul is wat ligter as lug is.

Illustrasies: U.S. Centennial of Flight Commission (public domain)

Nie-rigiede ballonskepe vir oorlogvoering

BO: Amerikaanse nie-rigiede ballonskepe (ďblimpsĒ) wat nog in die Tweede WÍreldoorlog as nuttig vir oorlogvoering beskou is.

Foto: World War 11 History Properties / NASA


Nog lugskip-inligting

ē  Die wÍreld se eerste lugskip is deur die briljante Franse ingenieur Henri Giffard gebou en gevlieg. Anders as die ballon, waaruit dit ontwikkel het, is die 43 meter lange lugskip aangedryf deur ín stoommasjien van 3 pk wat ín skroef laat draai het. Dit is met ín seilagtige rigtingsroer gestuur wat aan die gondel vas was. In September 1852 het Giffard sy met waterstof gevulde lugskip sowat 27 km ver van Parys af na ín plek naby Versailles geloods. Sy snelheid was 8 km/h.

Model van Henri Giffard se lugskip

BO: ín Model van Henri Giffard se lugskip in die Londense Wetenskapmuseum.

Foto: Mike Young (verklaar tot openbare besit; ďreleased into the public domainĒ)

ē  Graaf Ferdinand von Zeppelin (1838-1917) was ín Duitse leŽroffisier wat, nŠ sy aftrede, baanbrekerswerk gedoen het met die rigiede lugskip wat na hom genoem is. Die eerste, die Zeppelin LZ-1, wat in 1900 gebou is, was 128 m lank en het ín maksimum-snelheid van 27 km/h gehaal.

ē  NŠ die Eerste WÍreldoorlog het militÍre lugskepe groter, vinniger en beweegliker geword. Lugskepe wat passasiers vervoer het, was so gemaklik en luuks dat hulle, heel gepas, vlieŽnde hotelle genoem is.

Vegvliegtuigie hang onderaan Zeppelin

BO: Zeppelins is in ín stadium deur die Amerikaanse vloot van Duitsland aangekoop. Hier hang ín vegvliegtuigie aan ín hangmeganisme onderaan die USS Macon ten tyde van vlugoefeninge in 1933.

Foto: U.S. Navy / USDod

Klik hier om terug te keer na die inhoudsblad