Amerikaanse kalkoenaasvoŽl (ďturkey vultureĒ)Die kaalkop waarheid oor die beswadderde aasvoŽl

Aaaas-
seblief!


Asseblief, moenie die stomme aasvoŽl so belaster nie! Hy doen maar net sy werk deur verrottende karkasse in die natuur te verwyder. En watter baie belangrike werk is dit nie...

FOTO REGS BO: Die Amerikaanse kalkoenaasvoŽl of ďturkey vultureĒ (Cathartes aura) se veerlose kaalkop maak hom erg lelik. Tog is daardie bles higiŽnies vir ín voŽl wat gedurig sy kop in die liggame van dooie diere moet inwikkel om woes en kompeterend vir sy eie pondjie vleis te stry. Dink net hoe vuil en bebloed sou vere in die proses geraak het.

Foto: Don James / U.S. National Park Service (detail)

WitrugaasvoŽl

BO: ín WitrugaasvoŽl (Gyps africanus) wys hoe lyk sy kop en nek wat met donse bedek is. Ook vir hom sou ín kop en nek vol sierlike vere nie deug nie, want hy worstel ewen­eens binne-in karkasse rond om te kan vreet. Die witrug is ín tipiese aasvoŽl van die savanne van Wes- en Oos-Afrika.

Foto: Mark Robinson  van Williton, Verenigde Koninkryk,
wat dit op hierdie bladsy by flickr op die wÍreldwye web geplaas het en dit gelisensieer het ingevolge die Creative Commons Attribution 2.0-lisensie
(Rande van oorspronklike foto deur ons weggesny en verrond)

witkopaasvoŽl

BO: Diť witkopaasvoŽl (Trigonoceps occipitalis) met sy koddige kuif en kraag is nog ín aasvreter van Afrika.

Foto: Luc Viatour van Brussel, BelgiŽ,
wat dit op hierdie bladsy by Wikimedia Commons op die wÍreldwye web geplaas en onder meer gelisensieer het ingevolge die Creative Commons Attribution ShareAlike 2.5-lisensie, wat vrye deling en die maak van afgeleide werke vergun mits die nodige erkenning gegee word en dit slegs versprei word ingevolge ín lisensie soortgelyk aan hierdie een
(Rande van die indrukwekkende oorspronklike foto deur ons weggesny slegs ter wille van ín groter beeld van die voŽl self binne die beperkinge van hierdie webblad)
   

S

TOMME ou aasvoŽl. Hy word oral beswadder. Hyít selfs die stink reputasie dat hy ín kinderdief sou wees...
 
In sekere dele van Afrika en AsiŽ sou hy glo op mensekinders afduik, hulle met sy kloue beetkry en dan harteloos met hulle wegvlieg om hulle te gaan opvreet. En in Suid-Europa maak hy kwansuis mense dood deur klippe of skilpaaie op hul koppe te gooi.
 
Alles natuurlik ín liederlike klomp onsin. ín Mens vang nie ín ou voŽl met kaf nie, lui die spreekwoord, maar hierís nou ín groot hoop kaf wat oor ín ou voŽl vertel word!
 
Regoor die wÍreld word die aasvoŽl boonop geskiet net omdat hy so ín gerieflike teiken kan wees. Op baie plekke vrek hy van vergiftigde vleis wat vir egte roofvoŽls bedoel was. En in sekere lande is sy habitat so vernietig deur menslike bedrywighede dat hy in sy natuurlike omgewing uitgesterf het.
 
ín Mens moet toegee, hierdie dierasie is skreeulelik! ín Regte paaiboelie van ín voŽl met daardie oŽ wat so grotesk agter die kragtige krom snawel uitstaan.
 
Goed, hy vreet wel onwelriekende, verrottende karkasseóook menselyke. Hy krap in vullis- en mishope rond op soek na wriemelende maaiers. Hy bevuil soms sy eie pote om af te koel. En in party gebiede verslind hy menslike ontlasting.
 
Maar moenie die aasvoŽl op sy stinkende baadjie takseer nie! Hy doen maar net sy werk deur die omgewing skoon te maak. En dis juis sy lelike voorkoms wat hom volmaak daarvoor toerus.
 
AasvoŽls is, soos die naam aandui, aasdiere. Dit beteken hulle lewe meestal van verrottende dooie diere of kreng. Ander aasdiere is onder meer hiŽnas, miskruiers en sekere soorte maaiers.
 
AasvoŽls word regoor die wÍreld gevind, behalwe in AustraliŽ en Antarktika. Hulle hou meestal in oop savanne-streke en op berge, waar daar talle groot diere is waarvan die karkasse maklik uit die lug raakgesien kan word.

KalkoenaasvoŽl in vlugREGS: So lelik as wat die kalkoenaasvoŽl (Cathartes aura) van Amerika weens sy veerlose kop en nek op die grond is, so mooi is hy in vlug.

Foto: A. Wilson / U.S. Geological Survey

Daar is in der waarheid twee soorte aasvoŽlsódiť van die Nuwe WÍreld en diť van die Ou WÍreld. Die aasvoŽls van Afrika, Europa en AsiŽ behoort tot die familie Accipitridae en die orde Falconiformes. Die Amerikaanse aasvoŽls (die familie Cathartidae en die orde Ciconiiformes) lyk soos die groot roofvoŽls, maar is waarskynlik nader verwant aan ooievaars.
 
Daar is sowat vyftien Ou-WÍreldse spesies en sewe in die Nuwe WÍreld. Hoewel daar baie fisiologiese verskille tussen die twee soorte is, word hulle albei vanweŽ hul aasgewoontes aasvoŽls genoem. Maar die ooreenkomste berus meer op oppervlakkige voorkoms en lewenswyse as op verwantskap. Hulle is dus nie rÍrig voŽls van eenderse vere nie!

KransaasvoŽlREGS: ín KransaasvoŽl (Gyps coprotheres).  Die kransaasvoŽl, wat in Engels die Cape Griffon of Cape Vulture genoem word, is inheems in Suidelike Afrika en word hoofsaaklik in Suid-Afrika, Lesotho en Botswana aangetref. Hierdie voŽls slaap op kranse en maak ook hul neste daar.

Foto: Dale Schultz, wat dit by Wikipedia-projek op die wÍreldwye web tot openbare besit verklaar het (ďreleased to the public domainĒ) 

DIE aasvoŽl se hele liggaam is ontwerp vir sy lewe as aasdier. Hy het groot vlerke waarmee hy deur middel van stygende lugkolomme hoog in die lug in kan opstyg terwyl hy die minste krag daarvoor gebruik.

Hy kan baie goed sienómaklik ín wagtende maaltyd op afstande van tot 2 km. Trouens, die kondor kan so hoog sweef dat jy hom glad nie meer kan sien nie.
 
Die aasvoŽl het ín krom, skerp snawel om dierevelle te kan oopskeur en stukke vleis af te skeur. Hy het ín skurwe tong waarmee hy vleis van bene afskraap.
 
Die skouspelagtigste, by sekeres, is egter die kaal kop en nek, wat hulle diep in bloederige karkasse kan insteek sonder dat daar vere is wat deur die bloed besoedel kan raak.
 
Hoewel die voŽl baie bakterieŽ inkry weens sy dieet van ontbindende vleis, bevat sy spysverteringsappe ín kiemdoder.
 
Mense het lank gewonder hoe dit moontlik is dat een aasvoŽl op ín karkas afkom en ander, soms van tot 60 km ver, aangevlieg kom om aan die fees te kom deelneem. Darem seker tog nie telepatiese vermoŽns nie?
 
Wat werklik gebeur, is dat die aasvoŽls mekaar baie fyn dophou wanneer hulle rondvlieg om kos te soek. Sou een skielik afduik, weet die ander daar is waarskynlik kos daar onder. Dit duur nie lank voordat ín hele swerm, nogal van verskillende spesies, om die feestafel versamel het nie.
 
Tot ses verskillende soorte aasvoŽls is al rondom een karkas opgemerk. Daar is egter ín besliste hiŽrargie wanneer dit by vreet kom, en die verskillende spesies moet as ít ware in die tou staan en hul beurt afwag.
 
Op die Afrika-savanne is die eerste vreters gewoonlik die sogenaamde swart aasvoŽls. Hulle is groot diere wat spesialiseer in die oopskeur en deurvreet van harde dierevelle en gedermte.
 
Wanneer hulle dik gevreet is, beweeg die witrugaasvoŽls in, wat gretig op die oŽ en bek van die dooie dier toesak en dan vleis uitpluk deur die gate wat in die vel geskeur is.
 
Die witkopaasvoŽls is gewoonlik die volgende in die ryóhulle verslind hompe vleis en kraakbeen en flentertjies vel. Die monnikaasvoŽls wag langs die feestafel en is die laaste wat feesvier. Hulle moet dikwels daarmee vir lief neem om proeseltjies kos van die ander soorte af weg te gryp.

WitrugaasvoŽls

BO: WitrugaasvoŽls  (Gyps africanus) wag hoog in die takkeómaar doodnugteróvir die volgende fees om te begin. Die foto is in TanzaniŽ geneem.

Foto: Lauren Humphries / NBII / USGS
Vrye gebruik vir nie-winsgewende en opvoedkundige doeleindes vergun
(Rande van oorspronklike foto deur ons weggesny en verrond)
 

MonnikaasvoŽls

BO: MonnikaasvoŽls (Necrosyrtes monachus)... hulle staan  agter in die ry by die feestafels op die Afrika-savanne en kan eers vreet nadat al die ander soorte aasvoŽls die beste dele van die dooie diere verorber het. Hulle kom wyd verspreid voor in Afrika suid van die Sahara en bou hul stokkiesneste in bome, dikwels palmbome.

Foto: Gabriel Buissart,
wat dit op hierdie bladsy by Wikimedia Commons op die wÍreldwye web geplaas en onder meer gelisensieer het ingevolge die Creative Commons Attribution ShareAlike 2.5-lisensie, wat vrye deling en die maak van afgeleide werke vergun mits die nodige erkenning gegee word en dit slegs versprei word ingevolge ín lisensie soortgelyk aan hierdie een


AASVOňLS vang selde prooi, want hul voete en kloue is te swak om doeltreffende wapens te wees. Af en toe sal hulle egter klein wildsbokkies en swak, siek diere aanval. Party aasvoŽls vul hul dieet aan deur op akkedisse en insekte jag te maak.

Die Egiptiese aasvoŽl, wat in lande aan die Middellandse See ooswaarts tot in AsiŽ voorkom, is bekend vir sy tegniek om ín swaar klip met sy snawel op te tel en dit op ín volstruiseier te laat val sodat die dop moet breek. Daar is al selfs gesien hoe hy ín prooidier soos ín wikkelende akkedis vashou en dit teen ín rots afransel voordat hy dit opvreet.

Egiptiese aasvoŽlLINKS: Die Egiptiese aasvoŽl (Neophron percnopterus).

Krediet: ín Historiese illustrasie waarvan die kopiereg weens ouderdom verval het (ďPD OldĒ)
  
 

Kondors en lammergiers, aasvoŽls wat in bergagtige gebiede hou, is daarvoor bekend dat hulle op soogdiere soos bokke en guanacoís afduik en hulle van rotslyste afstamp. Hulle het glo selfs al bergklimmers sů probeer aanvalóen dis waarskynlik die oorsprong van die onredelike beskuldiging dat hulle kinderdiewe is.
 
Maar benewens die bogenoemde klompie ongewone items op hul spyskaart, vreet aasvoŽls allereers aas. Hulle verrig daarmee ín allernoodsaaklike diens deurdat verrottende karkasse verwyder word wat andersins die wÍreld vol sou gelÍ hetómet katastrofale gevolge.
 

Klik hier om terug te keer na die inhoudsblad